Gorlifoedd Carthion Cyfun (CSOs)

Gorlifoedd Carthion Cyfun (CSOs)



Un o’r pethau pwysicaf a wnawn yw gwarchod iechyd y cyhoedd trwy gludo dŵr gwastraff—a all gynnwys carthion budr a dŵr glaw o doeau, gerddi a ffyrdd—o gartrefi a chymunedau i gael ei drin a’i ddychwelyd yn ddiogel i’r amgylchedd.

Mae’r rhan fwyaf o’n carthffosydd yn ‘garthffosydd cyfun’. Fel rheol, un bibell yw hon sy'n cario dŵr gwastraff o'n cartrefi a'n busnesau a dŵr wyneb o'n gwterydd, ein draeniau a'n ffyrdd.


Sut y mae Carthffosydd Cyfun yn Gweithio

Pan fydd ein system garthffosydd yn gweithio fel y dylai, mae carthffosydd cyfun yn casglu dŵr glaw sy’n rhedeg o gwterydd, draeniau a ffyrdd, yn ogystal â charthion. Rydym yn galw hyn yn ‘ddŵr gwastraff’ ac mae’n cael ei gludo i'n gweithfeydd trin lle caiff ei lanhau, ei drin a’i ddychwelyd yn ddiogel i gyrsiau dŵr ac i’r môr.

Yn ystod stormydd trwm, mae mwy o ddŵr yn cyrraedd y pibellau hyn nag y gallant ymdopi ag ef ac felly maent wedi’u cynllunio i dynnu’r pwysedd oddi ar ein systemau mewn ffordd ddiogel. Gelwir y mecanweithiau gollwng hyn yn Orlifoedd Carthion Cyfun neu’n CSOs.

Weithiau, yn ystod glaw trwm, mae’n rhaid i ni amddiffyn ein cwsmeriaid a’u cartrefi a’u busnesau rhag gorlifiadau o garthffosydd ac felly mae 'system ollwng’ y CSOs yn hanfodol. Heb y systemau gollwng hyn, byddai systemau carthffosiaeth yn gorlenwi a byddai dŵr yn cynnwys carthion a dŵr glaw o doiledau, siambrau archwilio a draeniau yn gorlifo i adeiladau, strydoedd, ffyrdd a llecynnau agored.

Fel rheol, dim ond ar ôl glaw trwm y mae hyn yn digwydd ac felly mae unrhyw ddŵr a gaiff ei ollwng i afonydd neu’r môr yn annhebygol o achosi difrod amgylcheddol.

Rydym yn cael trwyddedau amgylcheddol gan ein rheoleiddwyr amgylcheddol, Cyfoeth Naturiol Cymru ac Asiantaeth yr Amgylchedd yn rhoi caniatâd i garthffosydd orlifo.


Perfformiad amgylcheddol a buddsoddi yn yr amgylchedd

Gan fod cysylltiad mor agos rhyngom fel cwmni a'r amgylchedd, rydym yn ymwybodol iawn o'r effaith a gaiff ein gwaith ar ein hamgylchoedd ac rydym yn rhoi pwyslais mawr ar ein perfformiad amgylcheddol. Mae diogelu ein dyfroedd arfordirol a’n hafonydd rhag llygredd yn un o’n blaenoriaethau a’n cyfrifoldebau pwysicaf.

Ers 2001, rydym wedi buddsoddi dros £1 biliwn mewn gwelliannau i weithfeydd trin carthion ac i’n rhwydweithiau carthffosiaeth er mwyn gwella ansawdd dŵr ymdrochi. O ganlyniad i hyn, llwyddodd Cymru i ennill 47 o Faneri Glas ar gyfer tymor ymdrochi 2016 (44 traeth a thair marina) – tuag un rhan o dair o Faneri Glas y Deyrnas Unedig yn gyfan – er mai dim ond rhyw 15% o arfordir Prydain yr ydym yn ei reoli.

Fel rhan o’n Rhaglen Ymchwiliadau Amgylcheddol, rydym wedi rhoi monitorau ar lawer o’n CSOs. Mae’r rhain yn dangos sawl gwaith y mae CSO wedi gorlifo ac mae hynny’n cadarnhau a yw’n rhwydwaith carthffosiaeth yn gweithio fel y dylai. Nid ydynt yn dangos faint o ddŵr a ollyngwyd, ansawdd y dŵr a ollyngwyd na’r effaith amgylcheddol.


Cewch ddysgu mwy am y CSOs sydd â systemau monitro yn eich ardal chi yma

 

Aa